• tr
  • en
+90 212 257 5858
info@bbahukuk.com
Yeni Sermaye Piyasası Kanunu’na Bakış
Yeni Sermaye Piyasası Kanunu’na Bakış Yeni Sermaye Piyasası Kanunu’na Bakış yeni sermaye piyasasi

Yeni Kanun’u iyi analiz edebilmek için; bu Kanun’un hazırlanmasında belirleyici olan etkenlerin bilinmesi ve getirilen yeniliklerin, yapılan değişikliklerin değerlendirilmesi önem arz etmektedir.

Yeni Kanun’un hazırlanmasında; AB müktesebatına uyum, yeni Türk Ticaret Kanunu ile anonim şirketler hukuku alanında yapılan reformlar, eski Sermaye Piyasası Kanunu’nun yetersiz kalması ve eksiklikleri gidermek amacıyla çıkartılan ikincil düzenlemelerin yaratmış olduğu karmaşık yapı etkili olmuştur. Ayrıca, sermaye piyasasında ihraççı, yatırımcı ve piyasa işlemi üçlüsünü dikkate alan “piyasa düzenleyici bir metne” olan ihtiyaç bu mevzuat değişikliğinde önemli rol oynamıştır.

Yukarıdaki etkenler nedeniyle hazırlanmış Yeni Kanun’un amacı ise; uluslararası piyasalardaki gelişmeler dikkate alınarak sermaye piyasasının işleyişinin ve aynı zamanda gelişmesinin sağlanması, rekabet gücünün artırılması ve yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesidir.

Söz konusu Kanun kapsamına; sermaye piyasası araçları, bu araçların ihracı, ihraççılar, halka arz edenler, sermaye piyasası faaliyetleri, sermaye piyasası kurumları, borsalar ile sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü diğer teşkilatlanmış piyasalar, piyasa işleticileri, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, merkezi takas kuruluşları, merkezi saklama kuruluşları, Merkezi Kayıt Kuruluşu ve Sermaye Piyasası Kurulu (“Kurul”) ile ilgili hükümler girmektedir. Ancak, halka açık olmayan anonim ortaklıkların halka arz edilmeyen pay ihraçları ise, bu Kanun kapsamı dışında kalmaktadır.

Yeni Kanun’un getirmiş olduğu bazı yenilikler ve değişiklikler ise genel olarak aşağıdaki hususlara ilişkindir:

1. Sermaye Piyasası Araçları ve İhraççılar

  • Sermaye piyasası araçlarının ihraç veya halka arzı için öngörülen Kurul kaydına alınma sistemi kaldırılarak yerine AB mevzuatına paralel bir biçimde, izahnamenin Kurulca onaylanması uygulaması sistemine geçilmiştir. Ancak, izahnamenin onaylanmasının, izahnamede yer alan bilgilerin doğru olduğunun Kurulca tekeffülü anlamına gelmeyeceği gibi, söz konusu sermaye piyasası araçlarına ilişkin bir tavsiye olarak da kabul edilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
  • İzahname geçerlilik süresi kavramı da ilk kez ülkemiz mevzuatına kazandırılarak, her ihraç öncesi onay, tescil ve ilan süreçlerinin tekrarlanmasının ve her araç için farklı izahname hazırlanmasının getirdiği ek maliyetlerin azaltılarak ihraçlara kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.
  • Diğer bir yenilik olarak; izahnamede değişiklik yapılması halinde, yatırımcılara bu değişikliklerin yayımlanmasından itibaren iki iş günü içinde taleplerini geri alma hakkı tanınmıştır.
  • Paylarının piyasa fiyatı veya defter değeri, nominal değerinin altında olan şirketlerin, nominal değerinin altında bir fiyatla pay ihraç edebilmesine Kurulca izin verilmesi imkânı getirilerek, payları nominal değerin altında işlem gören borsa şirketlerinin finansal sorunlarının derinleşmesinin önlenmesi amaçlanmıştır.
  • Eski Kanun’da 250 ortak olan halka arz olunmuş sayılma kriteri, yeni Kanun’la 500’e çıkarılmış ve ortaklıkların halka açık ortaklık statüsüne kavuştuktan sonra en geç iki yıl içerisinde işlem görmek için borsaya başvurmak zorunda olduğu düzenlenmiştir.
  • 6102 sayılı TTK ile getirilen anonim ortaklıkların kendi paylarını iktisabına ilişkin düzenlemelerin halka açık şirketler için uygulanmasında ortaya çıkabilecek olası sorunları bertaraf amacıyla tüm halka açık ortaklıklar için Kurul’a pay geri alımlarına ilişkin düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.
  • Halka açık ortaklıklar bakımından ilk kez, önemli kararların alındığı genel kurullara katılarak olumsuz oy kullanan pay sahiplerine paylarını şirkete satma hakkı veren “ayrılma hakkı” düzenlenmiştir.
  • İlk kez pay alım teklifi sonrası belirli bir pay oranına ulaşan ortaklara, kalan azınlığı “ortaklıktan çıkarma hakkı” ile teklif sonrasında azınlık haline gelen pay sahiplerine paylarını ortaklığa “satma hakkı” getirilmiştir.
  • Üst üste beş yıl zarar eden ortaklıklarda yapılacak ilk genel kurul toplantısında imtiyazların kaldırılacağı hüküm altına alınmış ve böylece imtiyaza sahip grupların diğer ortakların da menfaatine uygun davranmasının ve verimsiz yönetimlerin değiştirilerek şirketi daha iyi yönetecek kişilerin göreve gelmesinin sağlanması amaçlanmıştır.
  • Kamuyu aydınlatma belgeleri ayrı bir kavram olarak mevzuatta ilk kez düzenlenmiş olup; genel olarak yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerin yer aldığı kamuyu aydınlatma belgelerine dayanarak işlem yapan yatırımcıların tazminat hakları ile sorumluların kurtuluş karineleri belirlenmiştir.
  • Belirli şartları taşıyan ortaklıkların yanı sıra; büyüklük, sa tış yapılan yatırımcılar, verilen garantiler, borsada işlem görme, satış yöntemi gibi belirli nitelikleri itibariyle ihraçların da kısmen veya tamamen Kanun kapsamındaki yükümlülüklerden muaf tutulabileceği hükme bağlanmıştır.
  • Yönetim kurulu üyelerinin sermaye piyasası mevzuatına aykırı işlemleri sebebiyle ortaklığın katlanmak zorunda kaldığı idari para cezalarının, ortaklığın sorumlu yönetim kurulu üyelerine rücu edilmesinin zorunlu olduğu düzenlenerek, ortaklığın ve yatırımcıların mal varlıksal haklarının korunması ve kârın azaltılmasının engellenmesi amaçlanmıştır.

2. Finansal Raporlama, Bağımsız Denetim, Derecelendirme ve Değerleme

  • Kanun’a tabi tüm kurum ve kuruluşların finansal raporlama standartları, söz konusu raporların kesinleşmesi, raporlardan doğan sorumluluk, bunların kamuya açıklanması ve bağımsız denetime tabi tutulma esasları hakkında düzenleme yapılmıştır.
  • Diğer taraftan Kanun ile sermaye piyasasında derecelendirme ve değerleme alanlarında düzenleme yapma yetkisi Kurul’a tanınmış, bu kurumların sorumluluk esasları açıkça belirlenmiştir.

3. Sermaye Piyasası Faaliyetleri, Aracılar, Öz Düzenleyici Kuruluşlar

  • Kanun’la sermaye piyasası mevzuatında ilk kez “borsalar”a ilişkin kapsamlı hükümler öngörülmüş, borsaların taşımaları gereken esaslar yasal düzenleme altına alınmıştır.
  • Finansal altyapı kuruluşları olan (financial markets infrastructure) merkezi takas, merkezi saklama ve veri depolama kuruluştan yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur.
  • Merkezi karşı taraf (central counterparty) düzenlemeleri yasal yapıya kavuşturulmuştur.
  • Sermaye piyasalarında gerçekleştirilen hemen her işlemin veri olarak depolanabileceği “veri depolama kuruluşları” (trade repositories) yasal altyapıya kavuşturulmuştur.
  • AB düzenlemelerine paralel olarak sermaye piyasası faaliyetinde bulunan kuruluşların mali açıdan sıkıntıya düşmeleri durumunda yatırımcıların tazminine yönelik olarak Yatırımcı Tazmin Merkezi oluşturulmuştur.
  • Mevcut Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşların Birliği’nin yapısı revize edilerek Birliğin sadece aracı kurumların değil sermaye piyasasında faaliyet gösteren tüm aktörlerin temsiline imkân sağlayan bir yapıya dönüşümü sağlanmıştır.

4. Kurumsal Yatırımcılar

  • Yatırım fonu ve yatırım ortaklığı sektörüne ilişkin olarak daha rekabetçi ve AB düzenlemeleri ile uyumlu bir yapıya kavuşturulması amaçlanmıştır.
  • AB UCITs Direktifi kapsamında ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan Portföy Yönetim Şirketini tanımlamaktadır.
  • Kolektif yatırım kuruluşlarının portföylerindeki varlıklara ilişkin olarak saklama hizmeti ilk defa AB Düzenlemelerine uygun olarak Kanun’da tanımlanmakta ve portföy saklama hizmetini yürütecek kuruluşların sorumlulukları belirlenmektedir.
  • “Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı” adı altında Türk Hukuku için yeni olan bir şirket türü ihdas edilmektedir. Bu şirket türü AB UCITs Direktifi kapsamında fon ile yatırım ortaklığı modelinin bir bileşimi olarak düzenlenmiş olup, ortaklığın farklı portföylerden oluşacak şekilde yapılanmasına imkân vermektedir.
  • Konut finansmanı sistemi ile ilgili tamamlayıcı değişiklikler yapılmış, Konut ve Varlık Finansmanı ile İpotek Finansmanı Kuruluşları tanımlanmıştır.

5. Denetim ve Tedbirler

  • Kurul’a denetim faaliyetlerine ilişkin önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmelerinde dikkate alınacak ölçütleri ve uygulama esaslarını belirleme ve denetim faaliyetinin, önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmeleri kapsamında oluşturulacak program uyarınca yürütme yetkisi verilmektedir.
  • Denetimin kapsamı daha detaylı olarak tanımlanmaktadır.
  • Kanun’da ilk kez Kurul’dan izin almaksızın yapılan halka arz ile toplanan paraların iadesi için usul ve esaslar öngörülmüştür.
  • Elektronik ortam üzerinden gerçekleştirilen izinsiz faaliyetlere ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Örtülü kazanç aktarımı yaptıkları tespit edilen şahısların aktardıkları tutarı şirkete iade etmeleri gereği açık olarak düzenlenmiştir.
  • Gerçeğe aykırı bağımsız denetim raporu düzenlenmesinin yanı sıra, gerçeğe aykırı değerleme ve derecelendirme raporlarının düzenlenmesi de suç kapsamına alınmıştır.
  • Kurul’un, sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet veya işlemlerinde uygulayacağı tedbirler açıkça düzenlenmiştir. Ayrıca, sermaye piyasası suçlarıyla ilgili olarak alınacak tedbirler Kanun’da sayma usulü ile belirtilmiştir.

6. Piyasa Suçları ve Yaptırımları

  • Kanun’da, AB düzenlemeleri çerçevesinde piyasa suçları ve yaptırımları ile ilgili değişiklikler yapılmış ve bazı yeni suçlar düzenlenmiş, mevcut suçların kapsamı ve bu suçlara bağlanan cezai yaptırımlar ekonomik suça ekonomik ceza esasına göre yeniden kaleme alınmıştır.
  • Bilgi suiistimali (içeriden öğrenenlerin ticareti) suçu ile ilgili olarak Kanun’da söz konusu suç AB düzenlemeleri de dikkate alınarak kapsamlı olarak yeniden tanımlanmış ve suçun faili olabilecekler sayılmıştır.
  • Kanun’da manipülasyon olarak bilinen suç tipi “Piyasa Dolandırıcılığı,” yine içeriden öğrenenlerin ticareti olarak bilinen suç tipi “Bilgi Suiistimali”, olarak düzenlenmiştir. Bu suç tipleri AB direktifi dikkate alınarak yeniden kaleme alınmış, bu çerçevede, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının yanı sıra değerlerini ve yatırım kararlarını etkileyebilme hususları ile emir vermenin de ilgili suç kapsamında olduğu; buna ek olarak, açıklamakla yükümlü oldukları bilgileri açıklamayan ya da zamanında açıklamayanların cezai sorumlulukları Kanun’daki ilgili maddelere eklenmiştir.
  • Kanun’da piyasa dolandırıcılığında etkin pişmanlık hükmü öngörülerek bu suçla elde edilen menfaatin yeniden ekonomiye kazandırılması da temin edilmiştir.

ÖNEMLİ UYARI: Yukarıdaki açıklamalar, genel bilgilendirme amacıyla yapılmış olup, herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin özel durumuna hitap etmemektedir. Hiç kimse özel durumuna uygun bir uzman görüşü almaksızın, bu bilgilere dayanarak hareket etmemelidir. Yukarıdaki bilgiler herhangi bir tavsiye değildir ve bunlara dayanarak işlem yapılması halinde ortaya çıkacak sonuçlardan KPMG herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir.

About the Author

BBA Hukuk
BBA Hukuk
administrator

Quick Contact Form